logo

Wat is een handicap?


Handicap is geen wetenschappelijke begrip, maar maatschappelijke begrip.

Het woord handicap duidt op het maatschappelijk functioneren van een persoon, met name zijn capaciteit om zelfstandig te leven en te voorzien in de eigen levensonderhoud. Het woord is afgeleid van de Engelstalige uitdrukking, cap in hand (pet in de hand). Met andere woorden, een gehandicapte was een bedelaar. Dit woord wordt tegenwoordig in Engelstalige landen als beledigend beschouwd, dus politiek niet correct.

Een handicap is dus een permanente en onomkeerbare eigenschap die onder bepaalde of alle omstandigheden nadelig is voor het functioneren. Het functioneren van een persoon is een gevolg van meerdere, complex met elkaar verbonden factoren. Het is niet één, geïsoleerde, aantoonbare feit.

De jaren zestig van de 20ste eeuw kende succesvolle popsterren die blind waren, waaronder Ray Charles, Stevie Wonder en José Feliciano. Deze artiesten illustreerde met hun grappen hoe betrekkelijk het begrip handicap is:
Een vriend van me heeft me de nieuwste editie van de Playboy cadeau gegeven. Ik heb hem terug gepakt. Ik nodigde hem ’s avonds bij mij uit, en liet alle lichten in huis uit.
Uitzonderlijk lang zijn is een handicap in een huis met een laag plafond, maar juist een voordeel in het basketbalspel. Doof zijn wordt door niet-doven ervaren als een handicap, maar tegenwoordig door doven (vanaf de geboorte) onderling als een volwaardige minderheidscultuur. Al een eeuw geleden heeft Helen Keller, die zowel blind als doof was, gestudeerd en een druk publiek leven geleid. Down’s syndroom werd gezien als vonnis tot een hulpbehoevend bestaan, totdat Prof. Reuven Feuerstein aantoonde dat niet weinig Downs-mensen een vak kunnen leren, (semi-)zelfstandig kunnen wonen, voorzien in eigen onderhoud en een bijdrage leveren aan de maatschappij. Prof. Steven Hawking heeft een gezin en zeer succesvolle carrière ondanks dat hij rolstoelgebonden is en afhankelijk van een speech synthesizer om te spreken.

Het is niet de bedoeling om handicaps te bagatelliseren. In de hierboven genoemde voorbeelden is sprake van bijzondere talenten of bijzondere steun van de omgeving, waarzonder het leven van deze mensen er anders zou uitzien. Hiermee wordt geïllustreerd hoezeer het begrip handicap samenhangt met allerlei factoren. De prestaties van sommige van de bovengenoemde mensen met handicaps zijn zelfs voor de meeste mensen zonder handicaps niet haalbaar. Uiteraard zijn er mensen bij wie de handicap, al dan niet in combinatie met omgevingsfactoren, zó ver gaat, dat zelfs functioneren op een meest fundamenteel niveau niet haalbaar is.

Wat is de bijdrage van de arts in het verbeteren van het leven van gehandicapten? Gehandicapten hebben behoefte aan aangepaste woonvoorzieningen, technische middelen, intensieve persoonlijke zorg, passend onderwijs, lotgenotencontact, enz. De bijzondere drempels die een gehandicapte tegen komt in het leven zijn noch door artsen weg te nemen, noch door hen te beoordelen. Het plaatsen van gehandicaptenzorg binnen de geneeskunde is onterecht. Uiteraard kan een gehandicapte, zoals ieder mens, ziek worden, maar dat staat dan los van de handicap.

naar boven
naar hoofdpagina


logo

Copyright © MeTZelf