Psychologie &
Psychologen
Sommige
mensen verwarren psychologie met psychiatrie.
Psychiatrie is een medisch
specialisme zoals cardiologie of gynaecologie, met dien verschil dat
het een zwaar omstreden medisch specialisme is.
Psychologie kan
onderverdeeld
worden in twee takken:
- de studie van menselijk
gedrag
- het klinisch beoordelen en/of behandelen van cliënten,
hetgeen veronderstelt zich te baseren
op de eerste tak (Dit houdt ook psychotherapie in.)
Vier veel
voorkomende mythes over psychologie en psychologen:
1.
Psychologie is een wetenschap
Psychologie wordt door de "Kleine Koenen" van Wolters
gedefinieerd als
"wetenschap van de bewustzijnsverschijnselen". Hetzelfde woordenboek
definieert het woord "wetenschap" als "het geheel van kennis
betreffende een vak van studie". In feite is psychologie niet gebaseerd
op "kennis" maar op onbewezen en onbewijsbare meningen. Psychologie is
een geloofsysteem, zoals filosofie of religie, dat stoelt op de
algemeen aanvaarde opvattingen van de tijdgeest, of op innovatieve,
vaak leus-achtige ideeën die geopperd worden door charismatische
leiders in het vak. Geen van de stellingen die
psychologen aanhangen zijn bewezen, noch kunnen ze bewezen worden, door
objectief,
wetenschappelijk onderzoek. Het is namelijk niet mogelijk om menselijke
emoties en gedrag accuraat te beoordelen of meten.
2.
Psychologen zijn hoog opgeleide beroeps-uitoefenaars
Het is mogelijk om aan de universiteit af te studeren in het
vak
psychologie. Sommige psychologen zijn zelfs gepromoveerd in het vak, en
mogen zichzelf "doctor" en zelfs "hoogleraar" noemen. Een dergelijke
titel wordt ook bij vele andere alfavakken gegeven, b.v. filosofie,
geschiedenis, of literatuur. Houders van een bul in psychologie hebben
over het algemeen geen wetenschappelijk onderzoek gedaan, maar hebben
de filosofieën en geloofspunten van andere psychologen bestudeerd.
Zeer weinig of geen van die geloofspunten zijn onomstreden. In
Nederland
was de titel "psycholoog" vroeger niet wettelijk beschermd. Iedereen
mocht zichzelf "psycholoog" noemen. De in 1995 aangenomen Wet BIG stelt
dat een psycholoog
dient te beschikken over de kennis, inzichten en vaardigheden die nodig
zijn voor het uitoefenen van zijn/haar beroep. Wat die kennis,
inzichten en vaardigheden zijn, en
hoe een psycholoog eraan dient te zijn gekomen, laat de wet in het
midden.
3.
Psychologie is effectief
Het is niet aangetoond dat klinische psychologie of
"psychotherapie"
effectief is, evenals dat niet aangetoond is bij "alternatieve
geneeskunde" zoals reflexologie of iriscopie. Tevredenheid met de
behandeling is geheel subjectief en hangt samen met de gevoelens van de
cliënt over de behandeling. De geschiedenis
van de psychologie kent vele in ongeloofwaardigheid vervallen, of
tenminste zwaar omstreden, theorieën en methodes zoals die van
Freud, Bettleheim, Rosen en Lovaas. "Tegenwoordig weten we dat..." is
een
zinsnede die de cliënt vaak zal horen wanneer hij over deze
behandelingsmethodes vragen stelt. Statistisch gezien is de kans
vrijwel 100%
dat hetgeen we "tegenwoordig weten" in de toekomst zal worden
afgewimpeld als onzin, zoniet ronduit misbruik.
Natuurlijk zijn
er ook "psychologische" meningen die zó universeel aanvaard
worden
dat we ze als feiten beschouwen. Bijvoorbeeld, de meeste mensen geloven
dat een mishandeld kind een grote kans maakt een ongelukkige volwassene
te worden. Voor een dergelijk geloof is het niet nodig psychologie te
studeren. Andere
psychologische geloofspunten zijn minder universeel, en worden
beïnvloed door cultuur, religie en maatschappelijke
ontwikkelingen. Bijvoorbeeld, in de tegenwoordige tijd zijn
één-ouder gezinnen minder
gestigmatiseerd dan dertig jaar geleden. Het wordt daarom tegenwoordig
minder
snel geloofd dat het opgroeien zonder "vaderfiguur" schadelijk is voor
kinderen. Dit standpunt komt nu dus nauwelijks meer voor bij
psychologen, terwijl het dertig jaar geleden als "feit" werd beschouwd.
Psychologen hebben vooroordelen even als de rest van de
bevolking.
4.
Psychologie is onschadelijk
Alhoewel klinische psychologie zeker minder schadelijk is dan
de
hersenbeschadigende behandelingen van de psychiatrie, zijn sommige
cliënten van mening dat ze er wel degelijk emotioneel door
geschaad zijn. Voorbeelden van schade als gevolg van psychologie zijn:
- de cliënt
ontwikkelt
emotionele afhankelijkheid van de psycholoog;
- de cliënt wordt
misleid over de aard van zijn/haar problemen;
- de cliënt wordt door
de mening van de psycholoog belemmerd in scholing, werk of relaties.
Daadwerkelijke
gevallen van succesvol procederen tegen psychologen zijn zeldzaam,
zelfs in de V.S. In de praktijk is het haast onmogelijk om aan te tonen
dat een psycholoog te kort is geschoten in zijn taak waardoor de
cliënt schade heeft opgelopen, gezien de aard van het beroep en de
kwetsbaarheid van de cliënt.
Dwangpsychologie?
Velen van ons
worden onvrijwillig onderworpen aan psychologie. Mogelijk worden we
verplicht ons "psychologisch te laten testen" als onderdeel van een
sollicitatieprocedure. Onze kinderen worden soms naar bepaalde scholen
of klassen verwezen geheel op grond van een advies van een psycholoog.
Rechters kunnen zich beroepen op psychologische onderzoek bij de
bepaling van voogdij of toerekeningsvatbaarheid. In dergelijke
gevallen hebben psychologen vérstrekkende macht over ons leven
en welzijn alhoewel ze niet persé beschikken over de inzicht en
wijsheid die dergelijke macht zou kunnen rechtvaardigen. Zij hebben hun
machtsposities bereikt op grond van de brede maatschappelijke
acceptatie van hun beroep, en niet op grond van wetenschappelijk
aantoonbare feiten.
Zou psychologie
daarom moeten worden afgeschaft? Niet
persé. Zoals hierboven gezegd, psychologie stoelt op geloof, en
ieder van ons is vrij om erin te geloven of niet. We hebben het recht
om psychologen te raadplegen en hun adviezen te volgen indien we dat
willen, zoals we het recht hebben om astrologen, waarzeggers of
wondergenezers te raadplegen. We zouden evengoed het recht moeten
hebben te weigeren ons te onderwerpen aan psychologie en/of het
opvolgen van de adviezen van een psycholoog.
Copyright © MeTZelf |
